środa, 18 lipca 2018

VAT-owe podpowiedzi dla rolników

Rolnicy mogą decydować się prowadzić własną działalność, która będzie obciążona podatkiem VAT na zróżnicowanych zasadach. Postanowiliśmy zatem przyjrzeć się kilku wybranym zagadnieniom związanym z podatkiem VAT w rolnictwie.

Kamil Pik

Tagi: RIR Regionalny Informator Rolniczy Podatki finansne VAT

15 października 2015, aktualizowano: 15-10-2015

Działalność rolnicza podlega przepisom ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług (DzU 2011 r. nr 177, poz. 1054 ze zm.). Artykuł 15 tej ustawy mówi, że podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Przy czym działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników. W ramach przepisów ustawy o VAT rozróżniamy jednak rolników ryczałtowych oraz rolników rozliczających się na zasadach ogólnych.


Rolnik ryczałtowy, czyli...
Zgodnie z artykułem 2 wspomnianej ustawy rolnik ryczałtowy to rolnik dokonujący dostawy produktów rolnych pochodzących z własnej działalności rolniczej lub świadczący usługi rolnicze, korzystający ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 3.

Wyjątkiem jest rolnik zobowiązany na podstawie odrębnych przepisów do prowadzenia ksiąg rachunkowych (czyli rolnik, którego obroty za poprzedni rok obrotowy wyniosły w złotówkach co najmniej równowartość miliona dwustu tysięcy euro). Zwolnienie z art. 43 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT dotyczy natomiast dostaw produktów rolnych pochodzących z własnej działalności rolniczej, dokonywanych przez rolnika ryczałtowego oraz świadczenia usług rolniczych.

System zryczałtowanego zwrotu podatku od towarów i usług ma charakter procedury szczególnej i przewiduje wiele uproszczeń – zarówno w zakresie obowiązków ewidencyjnych, jak i rozliczania podatku VAT. Tym samym więc osoba posiadająca status rolnika ryczałtowego zwolniona jest z obowiązku złożenia zgłoszenia rejestracyjnego do urzędu skarbowego, a także z prowadzenia ewidencji dostaw i nabyć, wystawiania faktur oraz składania deklaracji podatkowych VAT.

Dokumentacja podatkowa
Odmiennie uregulowano również zasady dokumentowania dostawy produktów i świadczenia usług przez rolnika ryczałtowego na rzecz czynnego podatnika VAT. Specyfika polega na tym, że fakturę potwierdzającą transakcję wystawia nabywca, a nie jak w większości przypadków sprzedawca.

Zatem to na kupującym – jeśli jest czynnym podatnikiem VAT – ciąży obowiązek prawidłowego sporządzenia faktury. Przypominamy, że należy wystawić ją w dwóch egzemplarzach, podając na niej wszelkie wymagane przepisami informacje, a następnie oryginał przekazać dostawcy produktów rolnych.

Dokument sprzedaży powinien być oznaczony jako „Faktura VAT-RR” i zawierać dane, których katalog zawarty jest w art. 116 ust. 2 ustawy.

Faktura powinna także zawierać złożone przez dostawcę produktów rolnych oświadczenie w brzmieniu: „Oświadczam, że jestem rolnikiem ryczałtowym zwolnionym od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku od towarów i usług”. Obowiązkiem rolnika w ramach przedmiotowej procedury jest przechowywanie oryginału faktury VAT-RR oraz kopii oświadczenia przez okres 5 lat, licząc od końca roku, w którym wystawiono fakturę.

Zmiany formy i dokumentacja
W aktualnym stanie prawnym - co do zasady – rolnik sam decyduje o przyjęciu konkretnej formy opodatkowania w zakresie VAT. Podkreślić należy, że rezygnacja ze zwolnienia od podatku VAT i przejście na tzw. zasady ogólne może nastąpić na każdym etapie prowadzenia działalności rolniczej (zarówno w momencie rozpoczęcia, jak również w trakcie jej prowadzenia), pod warunkiem złożenia na czas w urzędzie skarbowym zgłoszenia rejestracyjnego VAT-R.

Przed podjęciem takiej decyzji warto się dobrze zastanowić, ponieważ powrót do zwolnienia przedmiotowego określonego w art. 43 ust. 1 pkt 3 i ponowne korzystanie z ryczałtowego rozliczania podatku VAT może nastąpić dopiero po upływie 3 lat od daty rezygnacji.

Od momentu rejestracji rolnik staje się czynnym podatnikiem VAT i jest zobowiązany do prowadzenia ewidencji sprzedaży i zakupów, składania deklaracji podatkowych oraz wystawiania faktur za sprzedaż towarów i usług z naliczonym podatkiem należnym.

W zakresie dokumentowania przeprowadzonych transakcji rolnik, będący czynnym podatnikiem VAT, zobowiązany jest do przestrzegania przepisów regulujących zasady wystawiania faktur opisane w art. 106a-106q ustawy.

Wybór określonej metody opodatkowania ma charakter dobrowolny i dotyczy wszystkich rolników wykonujących dostawy produktów rolnych, pochodzących z własnej działalności rolniczej, lub świadczących usługi rolnicze.

Wyłączeni z możliwości stosowania systemu ryczałtowego VAT – jak już wcześniej wspomnieliśmy – są jedynie rolnicy zobowiązani do prowadzenia pełnych ksiąg rachunkowych, czyli ci, których przychody netto ze sprzedaży towarów, produktów i operacji finansowych za poprzedni rok obrotowy wyniosły co najmniej równowartość miliona dwustu tysięcy euro.

Zryczałtowany zwrot?
Mechanizm zryczałtowanego zwrotu podatku dla rolników polega na tym, że kwota zwrotu podatku wypłacana jest rolnikowi ryczałtowemu bezpośrednio przez nabywcę produktów rolnych.

Podatnicy VAT czynni, nabywający produkty rolne lub usługi rolnicze od rolników ryczałtowych, doliczają do ceny kwotę zryczałtowanego zwrotu podatku VAT w wysokości 7 procent ceny netto tych produktów, a następnie przekazują zapłatę należności, obejmującą również kwotę zryczałtowanego zwrotu, na rachunek bankowy rolnika ryczałtowego w terminie 14 dni od daty zakupu lub w innym terminie ustalonym przez strony.

Zwrot na zasadach ogólnych
W sytuacji, kiedy rolnik jest zarejestrowanym podatnikiem VAT i rozlicza się na zasadach ogólnych, zyskuje prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z całości faktur dokumentujących zakupy związane z działalnością opodatkowaną.

Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 87 ustawy, jeśli w danym okresie rozliczeniowym kwota podatku naliczonego jest wyższa niż kwota podatku należnego, podatnik ma prawo do obniżenia o tę różnicę kwoty podatku należnego za następne okresy rozliczeniowe lub zwrotu tej różnicy na wskazany rachunek bankowy.

Zwrot podatku na konto rolnika (podatnika VAT) następuje po upływie 60 dni od daty złożenia deklaracji za dany miesiąc lub w terminie 25 dni, o ile istnieje prawna możliwość złożenia wniosku o przyspieszony termin zwrotu podatku.

Rolnik i działalność pozarolnicza
W przypadku, kiedy rolnik ryczałtowy poza sprzedażą produktów i usług rolnych realizuje jednocześnie działalność o charakterze pozarolniczym, procedura zryczałtowanego zwrotu podatku przewidziana dla rolnika ryczałtowego pozostaje bez związku z prowadzoną przez rolnika pozostałą działalnością gospodarczą.

Oznacza to, że w opisanej sytuacji rolnik będzie posiadał status podatnika VAT (czynnego lub zwolnionego) z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej będąc zarazem rolnikiem ryczałtowym z tytułu prowadzonej działalności rolniczej, o ile oczywiście nie zrezygnował z ustawowego zwolnienia przedmiotowego, bądź nie jest zobowiązany do prowadzenia w ramach działalności rolniczej ksiąg rachunkowych.

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.